شنبه ۱۶ ارديبهشت ۱۳۸۵

گفتگويی کوتاه با اکبر گنجی در خانه مطبوعاتی های ايران، علی خردپير

هر سال انجمن صنفی روزنامه نگاران ايران ؛ سوم می هر سال ميلادی ؛ روز جهانی آزادی مطبوعات را گرامی می دارد و طی آن از برخی از روزنامه نگاران کشور تقدير می کند .

اين روز فرصتی است که در نشست برخی از اعضای اين انجمن ؛سخنان به دل مانده نصفه و نيمه به زبان آيد . چنان که می بينيم امکان گزارش مشروح سخنرانی ها و انتشار نکات مهم بيان شده در اين روز و در زير سقف خانه ی صنفی روزنامه نگاران در جرايد نيست .

سال گذشته محسن کديور به عنوان ريئس انجمن دفاع از آزادی مطبوعات ؛ ناممکن بودن انتشار سخنرانی خويش را در مطبوعات نمونه بارزی از مصاديق” نبود آزادی بيان و قلم “ تلقی کرد و امسال هم گزارش های منتشر شده در روزنامه ها بيانگر همه موارد گفته شده و البته جذاب برای روزنامه خوانان نبود . مشاالله شمس الواعظين که سردبيری لااقل سه روزنامه توقيف شده را در سال های گذشته برعهده داشته است ؛ امسال آرزويی را در کمال اطمينان به تحقق آن به زبان آورد و با تاکيد ريئس کميسيون اصل نود مجلس ششم باری ديگر بر آن اشاره کرد اما هيچ رسانه ی غير دولتی حاضر به انتشارش نشد که البته از همان اول هم جز اين انتظار نمی رفت .

سخنرانی اکبر گنجی که اشاراتی نيز به مساله پرونده هسته ای ايران داشت هم سر و ته زده و مختصر برای جامعه بازتابانده شد.به راستی نشست امسال در چنين روزی با يک ويژگی همراه بود و آن هم حضور اکبر گنجی و سخنرانی کوتاهی بود که ميان تشويق حاضرين انجام می شد .پيکر گنجی بيش از پيش نحيف بود و خبر از وقايعی می داد که بر او در دوران حبس رفته بود . گنجی با هيچ خبرنگاری مصاحبه نکرد . چه ؛ همه آنانی که در چنين مراسمی بودند خود اهل مطبوعات و رسانه بودند و اگر قرار بر پرسش و پاسخی رسمی بود او بايد با بيش از يکصد نفر گفتگو می کرد .

گنجی مصاحبه هايش را به آينده موکول می کرد . شايد هم او که اهل قلم است و روزگاری نه چندان دور در روزنامه ها و ماهنامه های کشور قلم می زده بيش تر آسوده است که پرسش ها را با زبان قلم پاسخ دهد .آنهم نه به عنوان يک سوژه که در سمت يک سوژه ياب .

فرصتی دست داد که درآن ازدحام و شلوغی ناشی از حضور و اشتياق همکاران ؛دو سه کلامی را با گنجی در قالب پرسش و پاسخ رد و بدل کنم . موضوع اما برايم مهم بود و نمی توانستم بيش از اين صبر کنم تا در فرصتی مناسب و جايی دور از هياهو و چنين تراکمی ؛

دغدغه خود را مطرح کنم .

می دانيم که گنجی با نوشتن و انتشار مانيفست جمهوری خواهی خود وجه تمايز افکار سياسی و اجتماعی خود را با ديگر طيف های سياسی تشريح کرده است . اما هنوز هستند آنانی که بر اصلاح طلب بودن او اصرار ورزيده و گنجی را به خود نزديک می بينند .

گويی گنجی که اکنون از شهرتی فرامرزی برخوردار است و نزد ملت ايران چنان يک قهرمان ملی است می تواند برای بسيارانی کسب اعتبار کند . تعابير مختلف از نگرش سياسی گنجی و کارنامه او در کنار نگاه بسته به مساله موافقت يا مخالفت با نظام باعث شده است که اصلاح طلبان ؛ گنجی را از آن خود بدانند و کوچکترين اشاره ای به محتوای مانيفست جمهوری خواهی نداشته باشند . گنجی برای آنان نامی است که می شود از قبل او و وجه ی موجه او بادی در قب قب انداخت . گنجی اما اصلاح طلب نيست . او هيچ اعتقادی به پيروزی اصلاح طلبان حکومتی درايران ندارد و اين را به وضوح در دفتر دوم مانيفست و هنگام دعوت به تحريم انتخابات رياست جمهوری تيرماه سال ۸۴ عنوان کرد .

ازگنجی تا امروز هيچ سخن و يا نوشته ای موجود نيست که اثبات کند او به راهکارهايی چون نافرمانی مدنی و تحريم انتخابات های پيش رو بی اعتماد شده است .هنوز هم بر آنچه که در نقد نظريه مشروطه طلبی حجاريان مطرح کرده پايدار است .

بحث در مورد تفکر گنجی و اصلاح طلب بودن يا نبودن او در نهايت به اينجا ختم می شود که او زنده است و می تواند خود موضوع را روشن کند . با وجودی که مانيفست را خوانده بودم اما حضور او در انجمن صنفی روزنامه نگاران ايران فرصت مغتنمی بود تا تعبير خودش را درباره اين بحث بدانم . در لابلای جمعيتی که او را محصور کرده بود اين گفتگوی کوتاه شکل گرفت که بدون توضيح بيشتر می خوانيد :

 

- در پايان سخنرانی خود ؛ اشاره کرديد که اين جايزه را لايق سعيد حجاريان می دانيد . با توجه به اختلاف نظر سياسی شما و حجاريان ؛ چه دليلی سبب اين ابراز تمايل شد ؟

 

گنجی :مسلم است که ميان تفکر سياسی من و حجاريان اختلاف عمده ای وجود دارد و ايناختلاف نظر نيز بر جای خود باقی است . ولی او به خاطر دفاع از آزادی بيان ترور شد و از اين نظر عنوان کردم که بهتر است جايزه را به حجاريان می دادند .

- به نظر می رسد که وقت آن است تا موضع خود را در قبال نظريات و بيانيه های احزاب کشور بيان کنيد .آيا به نقد روش و ديدگاه های آنان خواهيد پرداخت ؟

گنجی :اين کار را انجام خواهم داد و نقدهايم را ادامه می دهم .

- بسياری از ياران سابق شما در طيف اصلاح طلبان ؛ اصرار دارند که شما را هنوز هم به عنوان چهره ی اصلاح طلب معرفی کنند . نظر خودتان در مورد اين تعبير چيست ؟

گنجی :تمام اين بحث ها را نوشته ام . مواضع سياسی من روشن است و بار ها روی آن تاکيد کرده ام .

 

- با در نظر داشتن محتوای مانيفست جمهوری خواهی و از سوی ديگر اين اصرار برخی از حاميان جريان اصلاح طلبی در ايران ؛ آيا تاييد می کنيد که از چارچوب های نظام فراتر رفته ايد و مدت هاست که ديگر تعلق به اين جريان نداريد ؟

گنجی :بله . صد در صد . من مواضع خود را به روشنی بيان کرده ام .