عصر نوشت
تفسیر به رای رهبر از قانون اساسی
سپیده کلانتریان
به تازگی بخشی از سخنان رهبر جمهوری اسلامی، در آخرین دیدار خود با اعضای خبرگان رهبری در شهریور ماه ۹۰ از سوی یکی از حضار فاش شده است با این مضمون که رهبر صراحتا اعلام کرده وظیفه خبرگان صرفا نظارت بر شرایط رهبری است و وی اجازه نمی دهد خبرگان در دیگر موارد و تصمیمات رهبر دخالت کند یا نظارتی اعمال نماید.
مستند این استدلال رهبر، اصل صد و یازده قانون اساسی است. صدر این اصل مقرر می دارد:
«هر گاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد، یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود برکنار خواهد شد.»
در واقع وی سعی دارد موضوع «احراز شرایط رهبر» را از موضوع « نظارت بر عملکرد رهبر» جدا کند و نتیجه عملی چنین تفکیکی، کاهش شدید میزان پاسخگویی رهبر در قبال عملکرد و تصمیماتش است.
این احتجاج رهبر- که البته چندیست از زبان دیگر مقامات حکومتی منصوب وی از جمله صادق لاریجانی نیز شنیده می شود – با اصول تفسیر حقوقی مغایرت دارد و ازینرو فاقد پشتوانه حقوقی و نیز مبنای منطقی است و تفسیر به رای قانون محسوب می شود. اهم دلایل ردّ این استدلال به شرح ذیل است:
یک- اصول قانون اساسی، مانند هر سند حقوقی دیگر، باید در پرتو هدف و موضوع خود مورد استناد و بررسی قرار گیرند. صرف قرائت تک تک اصول و تفسیر آنها بر مبنای صورت و معنای ظاهری الفاظ، گاهی رهزن معنای اصلی و تحریف مقصود مقنن است.
هر سند حقوقی دارای کالبد و روح است. کلمات و واژه ها، کالبد قانون هستند و هدف و موضوع مقنن معمولا از مقدمه – که بر خلاف تصور عامه بخش مهمی از هر سند حقوقی است – و اصول کلی آن استنتاج می شوند. درک صائب و تفسیر صحیح مفاد هر قانون، بدون توجه به روح آن قانون، غیر ممکن است و چنین تفسیری ناصواب خواهد بود.
در مقدمه قانون اساسی آمده است : « قانون اساسی تضمین گر نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی و انحصار اقتصادی می باشد و در خط گسستن از سیستم استبدادی و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می کند». تمام اصول قانون اساسی از جمله اصل صد و یازده باید در پرتو «نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی» و در جهت تحقق آن تفسیر و تبیین شود. بنابراین بدیهی است که تحقق این بخش از مقدمه قانون اساسی، نظارت دائم بر عملکرد رهبری را می طلبد و نه صرفا نظارت بر احراز شرایط.
ادامه...درنگ
برنامه اتمی- کارناوال دوسلدورف آلمان
عکس: دویچهوله
ضمیمه [آرشيو مطالب]
-
ضمیمه ۱۱
February 16, 2012لحظه ای که پیمان معادی در میانه ی تشویق بیش از حد و کنایی مردم حاضر در تالار وحدت، که رفتاری برای واکنش به گیج و منگی داوران و کلیت... -
سازمان سینمایی؛ کودتا در سینما
February 16, 2012رضا صدیق: هنگامی که تمام نگاه ها به فیلم های جشنواره فجر بود، خبر رسید که نشستی به بهانه ی آغاز به کار سازمان سینمایی برگزار خواهد شد. خبری که طیف... -
مرثیهای برای یک جشنواره خاکستری
February 16, 2012میهن ـ احمد جلالی فراهانی: به من اگر باشد رنگ این یکی را خاکستری می زنم. سی امین جشنواره فیلم فجر را می گویم. خاکستری اما نه برای تلفیق بچه گانه... -
سینمای رسانه جشنواره فیلم سال نود؛ جشنواره ای با رعب و وحشت
February 16, 2012میهن ـ سپیده عبدی: جشنواره فیلم فجر امسال به شکل عجیبی مملو از آدم هایی بود که هیچ سنخیتی با سینمای ایران ندارند، سال های پیش می دیدم که کسانی که... -
دوازده نکته از سیامین جشنواره فجر
February 16, 2012میهن ـ امید سرابی: یک – آن هایی که خاصیت این دوره از جشنواره فجر را نظم حاکم بر آن میدانستند، باید میآمدند و اختتامیه جشنواره را میدیدند. جایی که هیچ... -
جشنوارهای که شبیه خودش بود
February 16, 2012میهن ـ فرناز روشنی: سی امین جشنواره فیلم فجر، جشنواره ای بود که به معنای واقعی کلمه مثل خودش بود. این جشنواره هم به لحاظ فیلم های نمایش داده شده هم... -
شورجه، نظر منتقدان و جشنواره ی بلبشو
February 16, 2012میهن ـ آتنا ریاحی: جمال شورجه درباره وجود نگاهی در انتخاب داوران که منجر به گزینش چهرههای نزدیک به مدیریت دولتی سینما در این هیئت شده است، اشاره کرد: “این تعبیر... -
جوایز و حاشیه های اختتامیه جشنواره سیام؛ سیمرغ از این جیب به آن جیب
February 16, 2012میهن ـ ستاره صادقی: پرویز شیخطادی در مراسم اختتامیه جشنواره فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را برای فیلم «روزهای زندگی» دربافت کرد و آن را به ابوالقاسم طالبی بخشید. به... -
امسال بهترین یعنی نامتعارفترین
February 16, 2012میهن ـ امیر پوریا: همین ابتدای این نوشته کهآخرین یادداشت جشنواره امسال خواهد بود، تاکید میکنم که آنچه جوهره اصلی بحث و ایده محوری نوشتهام را شکل میدهد، به هیچ روی... -
دو دهه از ارتحال گذشت؛ کارگران هنوز مشغول کار
February 3, 2012میهن ـ حامد فروتن: ساکنان محله های جنوب شهر تهران بیش از همه با مجموعه ای که مساحتی ۶۰۰ هزار متری را در کنار بهشت زهرا به خود اختصاص داده آشنایی...
