عصر نوشت

تفسیر به رای رهبر از قانون اساسی
سپیده کلانتریان
به تازگی بخشی از سخنان رهبر جمهوری اسلامی، در آخرین دیدار خود با اعضای خبرگان رهبری در شهریور ماه ۹۰ از سوی یکی از حضار فاش شده است با این مضمون که رهبر صراحتا اعلام کرده وظیفه خبرگان صرفا نظارت بر شرایط رهبری است و وی اجازه نمی دهد خبرگان در دیگر موارد و تصمیمات رهبر دخالت کند یا نظارتی اعمال نماید.
مستند این استدلال رهبر، اصل صد و یازده قانون اساسی است. صدر این اصل مقرر می دارد:
«هر گاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد، یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود برکنار خواهد شد.»
در واقع وی سعی دارد موضوع «احراز شرایط رهبر» را از موضوع « نظارت بر عملکرد رهبر» جدا کند و نتیجه عملی چنین تفکیکی، کاهش شدید میزان پاسخگویی رهبر در قبال عملکرد و تصمیماتش است.
این احتجاج رهبر- که البته چندیست از زبان دیگر مقامات حکومتی منصوب وی از جمله صادق لاریجانی نیز شنیده می شود – با اصول تفسیر حقوقی مغایرت دارد و ازینرو فاقد پشتوانه حقوقی و نیز مبنای منطقی است و تفسیر به رای قانون محسوب می شود. اهم دلایل ردّ این استدلال به شرح ذیل است:
یک- اصول قانون اساسی، مانند هر سند حقوقی دیگر، باید در پرتو هدف و موضوع خود مورد استناد و بررسی قرار گیرند. صرف قرائت تک تک اصول و تفسیر آنها بر مبنای صورت و معنای ظاهری الفاظ، گاهی رهزن معنای اصلی و تحریف مقصود مقنن است.
هر سند حقوقی دارای کالبد و روح است. کلمات و واژه ها، کالبد قانون هستند و هدف و موضوع مقنن معمولا از مقدمه – که بر خلاف تصور عامه بخش مهمی از هر سند حقوقی است – و اصول کلی آن استنتاج می شوند. درک صائب و تفسیر صحیح مفاد هر قانون، بدون توجه به روح آن قانون، غیر ممکن است و چنین تفسیری ناصواب خواهد بود.
در مقدمه قانون اساسی آمده است : « قانون اساسی تضمین گر نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی و انحصار اقتصادی می باشد و در خط گسستن از سیستم استبدادی و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می کند». تمام اصول قانون اساسی از جمله اصل صد و یازده باید در پرتو «نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی» و در جهت تحقق آن تفسیر و تبیین شود. بنابراین بدیهی است که تحقق این بخش از مقدمه قانون اساسی، نظارت دائم بر عملکرد رهبری را می طلبد و نه صرفا نظارت بر احراز شرایط.
ادامه...درنگ
-
سیاست [آرشيو مطالب]
-
مجلس را مرحمت میکنند
February 22, 2012میهن ـ کاظم کردوانی: معروف است که میرزا احمد خا ن مشیرالسلطنه، در زمان استبداد صغیر ( همو که در زمان توپ بستن مجلس نیز رئیس الوزراء بود ) در میانه... -
آمریکا و راه حلهای جایگزین در مورد سوریه
February 22, 2012میهن ـ علی مهتدی: واشنگتن اعلام کرد که در صورت به بن بست رسیدن نهایی راه حل های سیاسی برای بحران سوریه، گزینه هایی جدی را مورد بررسی قرار داده... -
بنبست هستهای و تاسف آژانس
February 22, 2012میهن – محمد صادقی: بامداد امروز “آژانس بین المللی انرژی اتمی” ناامیدی خود را از پیشرفت دور دوم گفتگوها میان مقام های مسئول در پرونده هسته ای ایران و هیأت... -
نشست سازمانهای جبهه ملی ایران در وین
February 22, 2012میهن: نشست سازمان های جبهه ملی ایران شنبه گذشته در خانه ایران در شهر وین برگزار شد و در آن جمعی از نیروهای ملی و ملی- مذهبی به بیان دیدگاه... -
تهدید ایران به «پیش دستى» نظامى
February 21, 2012میهن – محمد صادقی: در حالی که طی روزهای گذشته علی اکبر صالحی وزیر امور خارجه و دیگر مقام های دیپلماتیک ایران از تلاش جمهوری اسلامی برای یافتن راه حلی... -
قطع صادرات ایران به اروپا، “خندهدار” و “خیالپردازانه” است
February 21, 2012میهن: آلن ژوپه، وزیر امور خارجه فرانسه گفت که اقدام ایران برای قطع صادرات نفت به اروپا “خندهدار” و برای تحریک کردن دیگران “خیلی خیالپردازانه” است. آقای ژوپه در کنفرانسی... -
بدون ویرایش ۱۹
February 21, 2012میهن ـ علی جلالی: «بدون ویرایش» نام ستون ۳شنبه های روزنامه میهن است که اگرچه در گزینش اخبار، نگاهی انتقادی دارد اما اخبار را ویرایش نمی کند و بر این... -
شیرین عبادی برای «مرگ ارزشها» به آیتالله خزعلی تسلیت گفت
February 21, 2012میهن: شیرین عبادی حقوقدان و برنده جایزه صلح نوبل، به آیت الله خزعلی بابت مرگ کلیه ارزش هایش به وی تسلیت گفت و «اراده خلل ناپذیر دکتر مهدی خزعلی» را... -
«امسال، امن ترین سال بود»
February 20, 2012میهن ـ شهاب عموپور: «بر اساس آمارهای موجود، سال ۱۳۹۰ امن ترین سال ایران در طول تاریخ گذشته است». “سردار احمدی مقدم” فرمانده نیروی انتظامی ایران صبح امروز و در... -
درخواست رسمی غرب از اسراییل برای عدم حمله به ایران
February 20, 2012میهن ـ علی مهتدی: آمریکا و بریتانیا روز گذشته رسما به اسراییل هشدار داده و از این کشور خواستند تا از حمله نظامی به ایران به خاطر برنامه هسته ای...










