عصر نوشت

تفسیر به رای رهبر از قانون اساسی
سپیده کلانتریان
به تازگی بخشی از سخنان رهبر جمهوری اسلامی، در آخرین دیدار خود با اعضای خبرگان رهبری در شهریور ماه ۹۰ از سوی یکی از حضار فاش شده است با این مضمون که رهبر صراحتا اعلام کرده وظیفه خبرگان صرفا نظارت بر شرایط رهبری است و وی اجازه نمی دهد خبرگان در دیگر موارد و تصمیمات رهبر دخالت کند یا نظارتی اعمال نماید.
مستند این استدلال رهبر، اصل صد و یازده قانون اساسی است. صدر این اصل مقرر می دارد:
«هر گاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود، یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصد و نهم گردد، یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است، از مقام خود برکنار خواهد شد.»
در واقع وی سعی دارد موضوع «احراز شرایط رهبر» را از موضوع « نظارت بر عملکرد رهبر» جدا کند و نتیجه عملی چنین تفکیکی، کاهش شدید میزان پاسخگویی رهبر در قبال عملکرد و تصمیماتش است.
این احتجاج رهبر- که البته چندیست از زبان دیگر مقامات حکومتی منصوب وی از جمله صادق لاریجانی نیز شنیده می شود – با اصول تفسیر حقوقی مغایرت دارد و ازینرو فاقد پشتوانه حقوقی و نیز مبنای منطقی است و تفسیر به رای قانون محسوب می شود. اهم دلایل ردّ این استدلال به شرح ذیل است:
یک- اصول قانون اساسی، مانند هر سند حقوقی دیگر، باید در پرتو هدف و موضوع خود مورد استناد و بررسی قرار گیرند. صرف قرائت تک تک اصول و تفسیر آنها بر مبنای صورت و معنای ظاهری الفاظ، گاهی رهزن معنای اصلی و تحریف مقصود مقنن است.
هر سند حقوقی دارای کالبد و روح است. کلمات و واژه ها، کالبد قانون هستند و هدف و موضوع مقنن معمولا از مقدمه – که بر خلاف تصور عامه بخش مهمی از هر سند حقوقی است – و اصول کلی آن استنتاج می شوند. درک صائب و تفسیر صحیح مفاد هر قانون، بدون توجه به روح آن قانون، غیر ممکن است و چنین تفسیری ناصواب خواهد بود.
در مقدمه قانون اساسی آمده است : « قانون اساسی تضمین گر نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی و انحصار اقتصادی می باشد و در خط گسستن از سیستم استبدادی و سپردن سرنوشت مردم به دست خودشان تلاش می کند». تمام اصول قانون اساسی از جمله اصل صد و یازده باید در پرتو «نفی هرگونه استبداد فکری و اجتماعی» و در جهت تحقق آن تفسیر و تبیین شود. بنابراین بدیهی است که تحقق این بخش از مقدمه قانون اساسی، نظارت دائم بر عملکرد رهبری را می طلبد و نه صرفا نظارت بر احراز شرایط.
ادامه...درنگ
-
تیتر یک [آرشيو مطالب]
-
میرحسین موسوی: چیزی تغییر نکرده، همچنان ایستادهام
February 22, 2012میهن: میرحسین موسوی نامزد معترض انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ و از رهبران جنبش سبز، به تازگی درگفت و گویی تلفنی به دختران خود گفته است: «چیزی تغییر نکرده و... -
نخستین انتخابات یمن پس از برکناری صالح
February 21, 2012میهن ـ علی مهتدی: یمن از صبح امروز شاهد نخستین انتخابات ریاست جمهوری پس از کناره گیری علی عبدالله صالح از مقام ریاست بر اساس ابتکارعمل کشورهای عربی خلیج فارس... -
فرمانده حمله به بیت آیتالله منتظری، کاندیدای «جبهه پایداری» در تهران شد
February 20, 2012میهن – محمدجواد اکبرین: فهرست ۳۰ نفره ی «جبهه پایداری» در تهران که توسط آیت الله مصباح یزدی تأیید شده است، نام «فرمانده عملیات حمله به بیت آیت الله منتظری... -
مهدی خزعلی به کما رفت
February 19, 2012میهن: مهدی خزعلی در چهل و سومین روز اعتصاب غذای خود به کما رفت. منابع میهن از تهران می گویند وی که نیمه شب گذشته به وضعیت خطرناک رسیده بود... -
متهم ردیف اول: شش ماه در انفرادی بودم و از پرونده بیخبرم
February 18, 2012میهن – محمد صادقی: بامداد امروز پس از ماه ها انتظار سرانجام اولین جلسه رسیدگی به اتهامات متهمان پرونده ای که به «بزرگ ترین فساد مالی در تاریخ ایران» معروف... -
مرثیهای برای یک جشنواره خاکستری
February 16, 2012میهن ـ احمد جلالی فراهانی: به من اگر باشد رنگ این یکی را خاکستری می زنم. سی امین جشنواره فیلم فجر را می گویم. خاکستری اما نه برای تلفیق بچه گانه... -
سوّمین عملیات تروریستی در دو روز؛ اوّلین متهم: ایران
February 15, 2012میهن: رییس امنیت ملی تایلند امروز گفت: مقام های امنیتی این کشور در حال بررسی احتمال ارتباط میان انفجارهای روز سه شنبه بانکوک و حمله روز دوشنبه به سفارتخانه اسراییل... -
ولنتاین، عشق و سکوت
February 14, 2012میهن – شهاب عموپور: وقتی “کشیش والنتین”، عقد میان «یک نظامیِ منع شده از ازدواج» و معشوقه اش را جاری می کرد، شاید نمی دانست تا ساعاتی دیگر، چه بر... -
دلار ۱۹۰۰ تومان؛ حذف ۴ صفر از پول ملی
February 13, 2012میهن – محمد صادقی: همزمان با اعلام آمادگی بانک مرکزی برای حذف چهار صفر از پول ملی، قیمت ارز در بازار تهران یک بار دیگر با افزایش قیمت همراه شد... -
میدان «حقوق بشر» پاریس؛ میزبان معترضان به حصر موسوی، کروبی و رهنورد
February 12, 2012میهن: در آستانه سالگرد حصر میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد، جمعی از ایرانیان مقیم فرانسه، عصر امروز در میدان حقوق بشر پاریس (تروکادرو)، گردهم می آیند تا آنگونه...










