میهن ـ شهاب عموپور: نه اصغر فرهادی و نه هیچ یک از دست اندرکاران ایرانی فیلم “جدایی نادر از سیمین”، دیشب در سالن تئاتر شتله در مرکز پاریس حضور نداشتند تا جایزه بهترین فیلم خارجی سال از نگاه فرانسوی ها را که در سی و هفتمین دوره جوایز سالیانه “آکادمی سزار” به این فیلم تعلق گرفت، دریافت کنند. وقتی نام فیلم و کارگردان ایرانی اش خوانده شد و عکس اصغر فرهادی بر پرده بزرگ این سالن به نمایش درآمد، از نگاه های حضار و مهمانان حاضر در جشن که همگی از اهالی سینمای فرانسه بودند، می شد دریافت که همه ی آنها در طول سال گذشته هم فیلم “یک جدایی” را دیده اند و هم شنیدن نام فرهادی در تمامی مراسم و جشنواره هایی که این روزها در جای جایِ دنیا برگزار می شود، برایشان عادی شده است. فرانسوی ها این روزها دیگر شگفت زده نیستند وقتی اعلام می شود که تاکنون بیش از یک میلیون تماشاگرِ فرانسوی در سینماهای این کشور به تماشای فیلم “یک جدایی” نشسته اند.
در کشوری که مردم آن، هموطنان چند نسل پیشِ خود را مخترعان اصلی و بنیانگزاران سینما می دانند و از کوچک تا بزرگشان به آن می بالند، این هنر/صنعت جایگاه بسیار بلندی نزد تمامی اهالی این کشور از سیاستمداران و مدیران عظیم اقتصادی گرفته تا روشنفکران و هنرمندان سایر رشته ها و حتی قشرهای عادی و عامی کشور دارد.
فرانسه برای حفاظت و تقدیر از سینما و تولیدات و دست اندرکاران اش، در کنار چندین جشنواره ی بین المللی اما کم تر مشهور و نیز جایزه ویژه و بین المللی “هانری لانگلوا” که جایگاه و کارکردی متفاوت و بسیار در خورِ اهمیت در قیاس با سایر جشنواره ها دارد، سالیانه دو جشنواره ی بزرگ و بسیار مشهورِسینمایی را برگزار می کند؛ اولی فستیوال “کن” که اردیبهشت ماه هر سال در جنوب این کشور برگزار می شود و فیلم هایی با سبک و سیاق متفاوت و خارج از عرف معمول و تجاری سینما برای راهیابی و نمایش در آن اولویت دارند و به گُمانی معتبرترین جشنواره فیلم دنیا به لحاظ هنری شناخته می شود و دیگری، جوایز سالیانه آکادمی علوم و هنرهای فرانسه، موسوم به “سزار” که نزد اهالی سینما محبوبیتی ویژه دارد. در جشنواره سزارفیلمهای به نمایش در آمده در طول سال، مورد بازبینی قرار گرفته و به رای گذاشته می شوند. همانطور که آمریکایی ها در پر طرفدارترین جشن سالیانه ی سینما یعنی “اسکار” به برگزیدگان خود جایزه می دهند، فرانسوی ها نیز فیلم های راه یافته به “سزار” را محصول عملکرد یکساله خود در سینما می دانند.
سزار که نام خود را نه از یک سینماگر؛ بلکه از یک مجسمه ساز معروف فرانسوی به نام “سزار بالداچینی” از اهالی جنوب فرانسه به عنوان طراح جایزه گرفته؛ علاوه بر بخش مسابقه تولیدات داخلی، بخش رقابت تولیدات خارجی را نیز دارد. امسال در سی و هفتمین دوره این مراسم، در کنار فیلم اصغر فرهادی، فیلم های خارجی شناخته شده ای از تولیدات کارگردانان معروف دنیا، در بخش نامزدهای نهایی دریافت جایزه قرار داشتند.
“پسری با یک دوچرخه” ساخته برادران مشهور داردِن؛ “مالیخولیا” فیلم کارگردان همیشه متفاوت دانمارکی، لارس فون تریر و “سخنرانی پادشاه” ساخته تحسین برانگیز “تام هوپر”؛ معروف ترین آثاری بودند که نامشان در لیست نهایی در کنار “یک جدایی” قرار داشت و اما داوران سزار، همچون داوران بسیاری از جشنواره های بین المللی دنیا که رقمشان تا دیشب به پنجاه و پنج می رسید، این فیلم ایرانی را به عنوان بهترین فیلم سال برگزیدند. بدین ترتیب ۳ روز مانده به رفتن به مهمانی اسکار آمریکایی ها، سزار فرانسوی پذیرایی خویش از ایرانی ها را به خوبی انجام داد و “یک جدایی” با دریافت “پنجاه و ششمین” جایزه بین المللی اش، به سمت آمریکا پرواز کرد.
قرار است برگزار کنندگان این جشن، امسال به رسم هر ساله شان از یک چهره سینمایی تقدیر کنند و چهره نام آور امسال هم کسی نبود جز “کیت وینسلت” بازیگر مشهور آمریکایی و در اصل انگلیسی تبار که با بازی در نقش “رُز” در فیلم تایتانیک در دنیا شهرت یافت و تماشاگران ایرانی نیز او را به خوبی به یاد می آورند. مجری روی سن کمی با وینسلت که بر جای خود نشسته شوخی می کند و از آن یاد می کند که فرانسوی ها همیشه از آمریکایی هایی تقدیر می کنند که اصلیتی انگلیسی داشته باشند و بعد از “وینسلت” به خاطر آخرین فیلمش تایتانیک! تشکر می کند و فقط انتهای آن فیلم را کمی غمگین می خواند و سایر حضار به این حرف و شوخی های بعدی مجری که نام آدم ها و فیلم ها را به سلیقه خود و به اشتباه اعلام می کند می خندند تا لحظه ای که اداره کننده ی برنامه سر می رسد و حرف های مجری را قطع می کند و او مجبور می شود جدی باشد تا نام برنده بخش بعدی یعنی بهترین فیلم خارجی سال را اعلام کند و آن فیلمی نیست جز “یک جدایی” ساخته اصغر فرهادی.
در این لحظات، شنیدن صدای گوینده در صحنه، مبنی بر آنکه «قرار است این فیلم ایرانی دوباره بر پرده سینماهای فرانسه به نمایش در آید»، یقینا هر فرد ایرانی را خوشحال می کند. البته به نظر می رسد در شرایطی که هیچ یک از عوامل ایرانی فیلم در سالن حضور ندارند، بیشترین خوشحالی مربوط به یک غیر ایرانی به نام “الکساندر ملینگی” پخش کننده ی فرانسوی فیلم است که به نیابت از فرهادی برای دریافت جایزه روی سن می رود و از آشنایی اش با فرهادی در سال ۲۰۰۹ در برلین و فیلم قبلی وی “درباره الی” و نمایشِ آن در فرانسه می گوید. وی بعد از تشکر از بسیاری از عوامل دست اندرکار در پخش “یک جدایی” که بیش از یک میلیون بیننده در فرانسه داشته؛ با خوشحالی اعلام می کند «فرهادی که قرار است فیلم بعدی خود را در پاریس بسازد، آن را به زبان فرانسوی خواهد ساخت».
مراسم با معرفی آثار برتر داخلی ادامه می یابد و همانطور که بسیاری از اهالی سینمای فرانسه پیش بینی می کردند، فیلم صامت “آرتیست” با دریافت جوایز «بهترین فیلم، بهترین کارگردانی برای “میشل هازاناویکیس” و بهترین بازیگر نقش اول زن برای دوست دخترِ این کارگردان و بازیگر فیلمش، “برینیز بِژو”» جوایز اصلی جشن را، به خود اختصاص می دهد. جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد به “عُمَر سی” بازیگر رنگین پوست فیلم “غیر قابل لمس” می رسد که بر خلاف پیش بینی ها “ژان دو ژاردن” ستاره ی بی چون و چرای فیلم “آرتیست” را پشت سر می گذارد و صحت گمان برخی را تایید می کند که می گویند «فرانسوی ها در سینما و داوری ها تعارف ندارند و این رنگ و آن کشور برایشان مهم نیست».
صفحه اى ديگر:
- سینمای أسفبار یا سینمای مقدس؟
- «احترامِ» گمشده
- یادداشت ویژه؛ شاهین نجفی،هیچ در هیچ
- “هفت”، هنوز نرفت
- حرف من حرفِ روز است: مرگ در سانسور
- هنر، پل دوستی عرب و ایرانی
- آفرین، شما شعر هم می گویید؟
- نشر چشمه «شامل لطف دولت» واقع نشد
- «خانه سینما منحل نشده؛ فقط مجوز ندارد»
- توضیح محمدجواد ظریف درباره مقاله «درجستجوی شعر سعدی بر سر در سازمان ملل»
