میهن ـ شهاب عموپور: «بهرام بیضایی، “باشو غریبه کوچک” را زمانی ساخت که از “ملی” بودنمان تنها “بانکی” باقی مانده بود و “کفشی”؛ و مطرح کردن موضوعات مرتبط با ملی گرایی، جرمی غیر قابل گذشت محسوب می شد؛ نگاه غضب آلودی هم که پس از اهداء جایزه “گلدن گلاب” به آقای فرهادی و فیلم او از سوی برخی از رسانه ها و افراد شد، ریشه در همان دیدگاهی دارد که پیشکسوتان فرهادی در دهه های گذشته بر پرده ی سینما منعکس می کردند». نقلی از گفته های “محمد بقایی ماکان”، نویسنده و مترجم سرشناس ایرانی که ساعاتی پیش بر زبان راند.
24 ساعات از اعلام رسمی نامزدی اصغر فرهادی و فیلمش “یک جدایی” در دو بخش اصلی از مرحله پایانی انتخاب جوایز اسکار سال ۲۰۱۲ میلادی می گذرد. بسیاری از رسانه های مشهور خارجی و در امتداد آن، رسانه های ایرانی به این خبر پرداخته اند؛ اما هنوز واکنش مثبتی از سوی مسئولان دولتی سینما در ایران نسبت به این موفقیت که به خاطر نامزدی در دو رشته، در کل تاریخ سینمای ایران بی سابقه است، دیده نمی شود.
یک هفته قبل و بعد از آنکه خبر موفقیت فرهادی در جایزه جهانی “گلدن گلاب”، تقریبا تمامی ایران را به واکنش مثبت واداشت، “جواد شمقدری” معاونت کنونی سینمایی وزارت ارشاد و “محمد خزاعی” دبیر کنونی جشنواره فیلم فجر نیز به میدان آمدند و این اتفاق فرخنده را تبریک گفتند، آن هم در حالیکه بسیاری از اهالی سینمای ایران معتقد بودند که رضایت چنین مسئولانی، نه قلبی؛ بلکه ظاهری ست. خوش بین ترها، بدبین ها را به خوب اندیشیدن دعوت می کردند و بحث ها در این باره سر گرفته بود تا دیروز که ناگهان ساعاتی پیش از اعلام نامزدهای نهایی اسکار، “جواد شمقدری” بر نظر بدبینان نسبت به دولت، صحه گذارد و چنین گفت که: «شرایط سیاسی به گونه ای است که “جدایی نادر از سیمین” امکان انتخاب شدن برای اسکار را دارد».
اینکه یک مقام فرهنگی هنری، نامزد شدن نماینده ای از کشور خود در عظیم ترین رویداد سینمایی دنیا را به دیده سیاسی بنگرد در شرایطی صورت گرفت که این محصول، پیش از این در بیش از ۴۰ جشنواره مشهور دنیا نیز مورد تحسین قرار گرفته و جوایزی را از آن خود کرده بود و تماشاگران خاص و عام سینما رو در همه جای دنیا نیز مشتاقانه به تماشایش نشسته اند. نگاه منفی شمقدری؛ امری ست که “بقایی ماکان” مترجم نامدار کشور که آثار خودش نیز بارها در وزارت ارشاد مورد سانسور و تعدی قرار گرفته اند، به آن پرداخته و در امتداد صحبت هایش چنین می گوید:
«نمی خواهند نام ایران در جهان بدرخشد».
وی برای اثبات نظر خود مبنی بر اینکه چنین بی توجهی ها و مخالفت هایی در مقابل رشد ایران در زمینه های فرهنگی و هنری در عرصه جهانی، آگاهانه و عمدی ست؛ چنین نظری دارد:
«بی تفاوتی به موفقیت های اصغر فرهادی برای ساخت فیلم درخشان جدایی نادر از سیمین، از جنس بی تفاوتی ها نسبت به موفقیت رمان “زوال کلنل” (رُمانی از محمود دولت آبادی، کاندیدا در جایزه بوکر آسیایی)؛ و کسب جایزه ی برترین محقق دنیا در زمینه ی سرطان خون توسط دکتر “اردشیر قوامزاده” است».
چندی پیش از بقایی ماکان خواسته بودند در کتابی که به تازگی در مورد مضرات “شراب” ترجمه کرده بود، در تمامی مواردی که لغت “شراب” به کار رفته، از واژه ی “قهوه” به عنوان جایگزین آن استفاده کند و وی در اعتراض اعلام کرده بود که با وضع موجود، دیگر کتابی را برای دریافت مجوز به وزارت ارشاد روانه نمی کند. وی اکنون در حمایت از هنر مستقل ایرانی می گوید:
«این همان نگاه غضب آلودی ست که سال هاست در ایران حکمفرما ست، آنها در آن سال ها حتی تصمیم وزارت ارشاد را در ارسال فیلم “باشو غریبه ی کوچک” به جشنواره های اروپایی و آمریکایی عملی خیانت کارانه دانستند. یعنی مطرح شدن نام سینمای ایران و طبیعتا خود ایران چندان برایشان اهمیت نداشت که حداقل از روی تسامح هم که شده، پرده ای بر هوای نفسانی خود بیندازند».
سینماگران ایرانی، یک به یک از فرهادی تمجید می کنند. دوستداران عام سینما در ایران به انتظار ادامه موفقیت های وی و رسیدن زمان بازگشت و استقبال از او نشسته اند. ناباوران همیشگی سینما نیز بالاخره با کاندیدا شدن مضاعفِ “یک جدایی” در بخش بهترین “فیلمنامه” اسکار تاکید دارند که این اثر “یک فیلم خوب با استانداردهای جهانی” است. در این بین اما مسئولان سینمایی کشور و مشاورانشان که تاکنون با جشنواره های “کن” و “برلین” و “ونیز” و “مونترال” و “ونکوور” و … مشکل داشتند، “گلدن گلاب” و “اسکار” را نیز به لیست سیاه خود افزوده اند و در عین حال بر اساس شنیده ها، در حال رایزنی های هر روزه با “نوری بیگله جیلان” کارگردان تُرک هستند که امسال با فیلم درخشان خود در جشنواره ی “کن” جایزه گرفت؛ تا او را چند روز دیگر به ایران بکشانند و در جشنواره ی فجری که امسال به لحاظ حضور نامداران سینمایی، خالی تر از هرسال است؛ پذیرایش باشند و به زعم خود جای خالی “فرهادی ها” که اکنون در خارج از کشور بر روی فیلمنامه جدید خود کار می کنند و “بیضایی ها” که دور از وطن و در آن سوی دنیا به تدریس می پردازند را در سی امین جشنواره سینمایی فجر پُر کنند.
صفحه اى ديگر:
- «دین باید خودش را با معنویت آداپته کند نه بر عکس»
- سینمای رسانه جشنواره فیلم سال نود؛ جشنواره ای با رعب و وحشت
- دوازده نکته از سیامین جشنواره فجر
- جشنوارهای که شبیه خودش بود
- شورجه، نظر منتقدان و جشنواره ی بلبشو
- جوایز و حاشیه های اختتامیه جشنواره سیام؛ سیمرغ از این جیب به آن جیب
- امسال بهترین یعنی نامتعارفترین
- دوربین، «فقط یک صدا»، حرکت
- دولت آتشی و جریمه هخامنشی
- اخلاق مدیران در جشنواره فیلم فجر
