بی بی سی  -رهبران آمریکا بارها مداخله نظامی در ایران را یکی از گزینه های ممکن نامیده اند. دن پلش (Dan Plesch) تحلیلگر بریتانیایی، مدرس دانشگاه لندن و از محققان موسسه سلطنتی مطالعات دفاعی و امنیتی بریتانیا، می گوید: "زمان آن رسیده که ببینیم در ذهن این رهبران چه می گذرد."

وی برای حدود ۲۵ نفر شنونده، که در سالن کوچکی در مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن گرد آمده اند، از احتمال رویکرد نظامی آمریکا در ادامه مناقشه هسته ای ایران سخن می گوید؛ از استراتژی و تاکتیک های نظامی محتمل؛ و از سیاستمردانی که با درک نادرست از سیاست، کشور و مردم خود را به سوی جنگ سوق می دهند.

در پایان جلسه و در پاسخ به پرسش خبرنگار بی بی سی فارسی درباره امکان عقب نشینی ایران می گوید: "مطمئن نیستم آمریکا حتی به پاسخ مثبت ایران راضی شود، شاید مقاومت ایران همان چیزی باشد که دولت ایالات متحده می خواهد."

آقای پلش بر این باور است که دولت آمریکا در حال سبک سنگین کردن گزینه نظامی در برخورد با ایران است. وی می گوید با وجود حضور نظامی آمریکا در عراق، همچنان بخش بزرگی از قدرت نظامی این کشور استفاده نشده است.

به نظر این تحلیلگر بریتانیایی نیروی هوایی آمریکا قادر است ۱۰ هزار هدف از پیش تعیین شده را در حمله ای غافلگیرانه و با استفاده از بمب افکن های 'ب ۵۲' و هواپیماهای نامرئی (که در رادار دیده نمی شوند) بمباران کند. او اضافه می کند که با وجود پایگاه های متعدد در عراق، آسیای میانه و خلیج فارس امکان دسترسی نیروی هوایی آمریکا به هر نقطه ای از خاک ایران ظرف یک ساعت وجود دارد.

آقای پلش در عین حال اشاره می کند که این محاسبات بر روی کاغذ است و در عمل شرایط می تواند به گونه ای دیگر باشد، اما صرف همین محاسبات را نشان توان بالقوه نظامی آمریکا برای انجام عملیات علیه ایران می داند.

 

استراتژی ها و تاکتیک ها

در بخش دیگری از سخنان خود، آقای پلش به گزینه های مختلفی که تصمیم گیرندگان آمریکایی در صورت حمله به ایران پیش رو خواهند داشت، اشاره کرد.

وی انتخاب تاکتیک ها مختلف را وابسته به استراتژی آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران به طور کل، و نه فقط در مورد برنامه های هسته ای این کشور، دانست.

به باور این تحلیلگر بریتانیایی گزینه های مختلف می تواند از حمله محدود به اهداف معین نظامی و صنعتی شروع شود، تا عملیاتی بسیار گسترده برای از کار انداختن توان دفاعی ایران. با این حال آقای پلش حضور نیروی زمینی در ایران را نامحتمل دانسته و در صورت استفاده از سربازان، آن را در سطحی محدود و مشابه با عملیات انجام شده در افغانستان علیه طالبان پیش بینی می کند.

آقای پلش بر این باور است که روی آوردن به هر یک از این گزینه ها بستگی به آن دارد که نومحافظه کاران در دستگاه آمریکا هدف خود را در حد متوقف کردن فعالیت های هسته ای ایران تعیین کرده باشند، یا در اندیشه تغییر رژیم در این کشور باشند.

 

چرا مداخله نظامی؟

سخنران در بخش دیگری از صحبت هایش به آنچه می تواند بحث نومحافظه کاران تندرو در آمریکا باشد، پرداخت.

وی گفت کسانی که در آمریکا طرفدار مداخله نظامی در رویارویی با ایران هستند، چند نکته را در دفاع از استراتژی خود و فواید آن برای ایالات متحده بر می شمرند:

 

·         تضعیف یا در صورت امکان از پیش رو برداشتن یک قدرت منطقه ای مهم در خاورمیانه

·         ناکارآمد کردن اکثریت شیعیان در عراق در صورت قطع حمایت ایران

·         نمایش قدرت به ویژه در برابر روسیه و چین

·         برطرف کردن نگرانی کشورهای عرب خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی

·         کنترل فزاینده بر منابع نفتی منطقه و در صورت امکان ایران

 

آقای پلش سپس با خطرناک خواندن اینگونه تفکر برای نظم بین المللی، گفته هایی از تندروهای دستگاه حکومتی ایالات متحده ذکر کرد و وجود چنین چهره هایی در کرسی های قدرت در آمریکا را دلیلی جدی برای اندیشیدن به بدترین حالات ممکن است.

 

واکنش ایران

سخنران در ادامه با بیان این نکته که از تخصص کافی برای قضاوت در مورد سیاست داخلی ایران برخوردار نیست، گفت که همچون ایالات متحده، واکنش ایران نیز گستره ای را در بر می گیرد که به سادگی قابل پیش بینی نیست.

وی سپس امکان های موجود همچون استفاده از اهرم های فشار در خارج از مرزهای ایران را بر شمرد و گفت با نفوذ ایران بر شیعیان عراق، حماس و حزب الله لبنان، این کشور می تواند مشکلات فراوانی در منطقه خاور میانه ایجاد کند. تصویری هوایی از چاه های نفت آتش گرفته در جریان حمله عراق به کویت، مثالی بود که برای توضیح آنچه می تواند رخ دهد، توسط آقای پلش ارایه شد.

آقای پلش سپس با تصاویر دیگری از تاسیسات زیرزمینی عراق پس از حمله آمریکا، توضیح داد که استفاده از بمب هایی که برای انهدام استحکامات در عمق زمین به کار گرفته می شوند، کارایی مورد انتظار نیروهای آمریکایی را نداشت و اشاره کرد که می توان تصور کرد در صورت پنهان بودن برخی تاسیسات ایران در زیر زمین، قابلیت دفاع از آنها بیش از آنی باشد که در نگاه اول به نظر می رسد.

 

سیاست داخلی

تحلیلگر بریتانیایی در بخش دیگری از سخنان خود به تاثیر مسایل داخلی ایران و آمریکا در دامن زدن به تنش و وخامت بیشتر اوضاع پرداخت.

وی گفت نگاهی به تاریخ جنگها نشان می دهد که تحولات داخلی کشورها نقشی بسیار پررنگ در جنگ افروزی رهبران در خارج از کشورهایشان داشته است، و ادامه داد که در حال حاضر هم در ایران و هم در آمریکا شاهد جریان های سیاسی هستیم که سیاستمردان به سوی موضع گیری های تندتر و دوری از منطق سوق می دهند.

آقای پلش به مواضع تند اخیر دموکراتها در آمریکا و بازگشت به شعارهای انقلابی از سوی دولت ایران اشاره کرد و گفت، در هر دو سو، رهبران خود را ناگزیر از پیشروی و سرسختی در مواضع خارجی برای حفظ یا پیشبرد منافع سیاسی در داخل می بینند.

به باور این کارشناس مسایل امنیتی، در چنین شرایطی بازداشتن چرخ به راه افتاده کار ساده ای نیست.

 

جوک سال

آقای پلش در ادامه با ذکر مثالی به توضیح نگاه مردم ایران نسبت به مسئله هسته ای پرداخت. وی گفت اگر ما در بریتانیا توان هسته ای نداشتیم و یک روز ناگهان بلژیک اولین بمب اتمی خود را آزمایش می کرد، بی شک این پرسش در ذهن ما ایجاد می شد که 'چرا ما نداریم؟'

او سپس گفت می توان تصور کرد که توان هسته ای پاکستان همین پرسش را در ذهن بسیاری از ایرانیها ایجاد کرده باشد.

آقای پلش همچنین به قرارداد هسته ای آمریکا و هند اشاره کرد و وجود معیارهای دوگانه در برخورد با مسئله هسته ای را یکی از دلایل ناکارآمدی آژانس بین المللی انرژی اتمی دانست. وی گفت: "برای من جوک سال حضور کشور هند در شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی و قضاوت پرونده هسته ای ایران توسط کشوری بود که خود با نادیده گرفتن پیمان بین المللی منع گسترش سلاح های هسته ای به دانش ساخت کلاهک اتمی دست یافته است."

 

موقعیت بریتانیا

تحلیلگر بریتانیایی سپس در پاسخ به پرسش یکی از حاضران در مورد موضع گیری بریتانیا در قبال مداخله نظامی احتمالی گفت: "بدون شک بلر هم با جورج بوش خواهد بود."

وی ادامه داد که با وجود اینکه می توان مخالفت گسترده افکار عمومی بریتانیا را با درگیری نظامی احتمالی پیش بینی کرد، اما به دلیل منافع دراز مدت و گره خورده این کشور با ایالات متحده، به نظر نمی رسد، دولت بریتانیا توجهی به این مخالفت های بکند.

آقای پلش سپس تونی بلر، نخست وزیر بریتانیا، را مردی معرفی کرد که، همچون جورج بوش، شدیدا به حضور نیروهای 'خیر' و 'شر' باور دارد و از آنجا که در رویارویی با ایران طرف خود را 'خیر' می داند، در صورت لزوم آمادگی جنگ افروزی علیه آنچه را که خود 'شر' بداند، خواهد داشت.

 

موقعیت مردم ایران

در پاسخ به یکی دیگر از پرسش شوندگان در مورد احتمال تحریم ها و حتی مداخله نظامی، و تاثیر آن بر جامعه ایران، آقای پلش به موقعیت دشوار 'جمعیت ناراضی' در ایران اشاره کرد و گفت برای بسیاری ایرانیان رویارویی با اقدام های احتمالی آمریکا بسیار نگران کننده است، حتی در صورتی که این مردم از حکومت خود ناراضی باشند.

وی سپس به تخصیص بودجه در آمریکا برای تقویت دموکراسی در ایران اشاره کرد و گفت اشخاص و گروه های داخل ایران امکان استفاده از چنین پول هایی را ندارند و تنها با محدودیت های بیشتری از سوی حکومت خود مواجه می شوند.