سه شنبه ۱۳ دسامبر ۲۰۰۵

 

هنگامی که سی سال پيش امريکا از ويتنام عقب کشيد، به نظر می آمد در دنيائی که به هرحال عادت کرده بود  دست کنترل کننده امريکا را بالای سر خودش ببيند، خلائی بروز کرده است.امريکا شکست بزرگی را متحمل شده بود. شکستی که بخشا خودساخته بود و در طی آن يک متحد خود را به حال خودش رها کرده بود. اراده و توان امريکا در تصميم گيری معقول به نازلترين سطح کشيده شده بود. معذلک نتايج آن برای ناحيه ای که جنگ در آن بروز کرده بود به نحو تعجب آوری محدود بود.  "دومينو" ها سقوط نکردند يا در واقع وقتی که اتفاق افتاد، آنها در جهت معکوس سقوط کردند. ويتنام، لائوس و کامبوج تا حدودی به سيستم جهانی ای باز گشنتند که هنوز درتحت سيطره امريکا است.

 

جدا از اين که خاتمه کار در عراق شکست مشابهی  منجر شود يا هرسرانجامی در طيف شکست تا مرحله يک موفقيت مشروط ،نتايج اين خاتمه به احتمال زياد بمراتب راديکال تراز نتايج حاصله در ويتنام  خواهد بود. در حالی که انتخابات پارلمانی اين هفته در عراق به عنوان موفقيت در يک آزمايش بزرگ تلقی خواهد شد، بعضی تشابهات با سالهای آخر در ويتنام مشهود هستند. جاروجنجال در مورد توان واقعی شورش بازتابی از های و هوی مشابه در مورد "تهاجم تت"است، همانطور که بازسازی نيروهای عراقی جايگزين برنامه "ويتناميزه کردن" می شود. معلوم نيست که ايِن تشابهات به کجا می انجامند. يک شکست بی بروبرگرد – بيرون کشيدن نيروها و بحرانی که بلافاصله جای آنرا خواهد گرفت-  امريکا را بسوی يک دوران سردرگمی و انزوا گرائی خشمگين خواهد کشيد  که رژيمهائی را که تحت حمايت او بودند – از اسرائيل گرفته تا مصر – به خطر خواهد انداخت. خاتمه ای که در فاصله بين موفقيت و شکست قرار بگيرد به يک " ختم بازي" طولانی منجر خواهد شد. چيزی شبيه دوره فيمابين  بيرون کشيدن نيروهای امريکائی از ويتنام در ۱۹۷۳ و سقوط سايگون در ۱۹۷۵ ولی لزوما به نتايج مشابه نخواهد رسيد.

 

اما گمان ميرود که حتی در بهترين شرايط ،محتملتر اينست که درگيری امريکا در اين منطقه، در آينده کمتر از گذشته باشد. اين پيش بينی در تضاد با منطق جنگ عليه تروريسم و منطق منافع جهان غرب در کشورهای توليد کننده انرژی است. اين پيش بينی به هم چنين در تضاد با اين ايده دولت بوش است که مطابق آن امريکا رهبری کننده ارکستر بزرگ دموکراسی در خاورميانه است. اما بازتابهای عادی يک مداخله دردناک و پرخرج تقريبا مسلما بروز خواهند کرد، بصورت برخوردی محتاطانه تر، و بصورت دلمردگی از آنهائی که به اصطلاح از سياست امريکا سود ميبرند و از متحدين اروپائی ای که يا اصلا کمک نکردند و يا به کمکهای کوچکی بسنده کردند.

 

در يک سطح عميقتر، محدوديتهای اجتماعی و سياسی  امريکا در بسيج، کاربرد و نگاهداری قدرت نظامی اش در دو سال گذشته به خوبی به نمايش گذاشته شده اند. امريکا ديگر به اين زوديها ارتش خود را در خاورميانه به اينطرف و آن طرف گسيل نخواهد کرد.نه تنها بخاطر عراق بلکه همچنين بخاطر اينکه در مورد اسرائيل و فلسطين نتوانسته هيچ کاری بيش از دنباله روی از آريل شارون انجام دهد، اعتبار و ديپلماسی امريکا خدشه دار شده است. ناتوانی امريکا در اثرگذاری بر اسرائيل بمثابه يک مورد خاص از ناتوانی عمومی ترش در شکل دادن به وقايع منطقه مشهود است. به اين ترتيب کشوری که مهمترين نيروی خارجی در خاورميانه در پنجاه سال گذشته بوده و از زمان سقوط اتحاد شوروی قدرت بی  مناظره منطقه به شمار ميرفته  در آينده  کمتر به فکر اين منطقه خواهد بود و تاثير گذاری آن هم در اين منطقه تقريبا مسلما کمتر خواهد بود.

 

جدا از اينکه اين جنگ چگونه به پايان رسد، عراق بخشی از داستانی است که توضيح ميدهد چگونه دوران طولانی وابستگی خاورميانه بالاخره به پايان ميرسد. اينجا منطقه ايست که در روند رهائی از قدرت غرب بطور بارزی  از دستاوردهای مخصوصا چين و هندوستان عقب افتاده است. در واقع نفوذ فزاينده اين دو کشور است که برای تامين نيازهای انرژی خود به دنبال قراردادهای دراز مدتی با کشورهای منطقه منجمله ايران هستند و  خاورميانه تازه ای را شکل ميدهند. روسيه هم که بخشا نفس تازه کرده است شاخکهای نفوذی خود را دوباره سازی ميکند.

 

البته هيچ کدام از اين تازه رسيده ها حتی در درازمدت هم نمی توانند به موقعيتی مشابه موقعيت امريکا در خاورميانه نظر داشته باشند. اما نيازهای آنان موقعيت کشورهای سرشار از انرژی منطقه و حتی کشورهای فاقد اين منابع را تقويت ميکند. برای مثال نحوه ای که ايران توانسته است همزمان نفوذ خود را در عراق گسترش داده، با هندوستان و چين معامله کرده و در عين حال آلترناتيوهای اتمی خود را حفظ کند، نشان دهنده وسعت يافتن قدرت مانوور او است.

 

اروپا هم که پرگار خاورميانه اش را در واشنگتن تنظيم ميکند با اغتشاش در سياستهايش    روبرو خواهد بود.  برخی کشورهای اروپائی که در عراق درگيرند از هيچ حق مشاوره ای  در  مورد مسائل سياسی و نظامی مربوطه برخوردار نيستند. قسمت اعظم استراتژی اروپائی در برخورد با مسائل مسلمانان داخلی اش  و در برخورد با منطقه خاورميانه وابسته به مسئله کانديداتوری ترکيه برای ورود به "جامعه اروپا" است.  معذلک بنظر نميرسد که روی بعضی تصميم گيری های سياسی مهم ، مخصوصا در مورد عراق، چندان فکر شده باشد. اينها مسائلی هستند که ترکيه بايد  در طی دوران طولانی انتظار قبل از عضويت روی آنها تصميم بگيرد.

 

همپای سياست شارون برای دفن کوچکترين فرصت موفقيت برای "راه حل دو کشوری"، سياست اروپا در مورد فلسطين هم در شن فرو ميرود. بالاخره سياست اروپا در مورد رسيدگی به ايران و کمک به او که از برنامه توليد سلاحهای اتمی دست بکشد هم تا کنون  ناموفق بوده است، شايد به اين دليل که ما نمی توانيم فاصله کافی از سياست امريکا نشان بدهيم و شايد هم به اين دليل که اين هدف دست نيافتنی است. اين پيش فرض اروپائی که زرق و برق دادن به سياستهای امريکا موجب موفقيت اروپا در خاورميانه خواهد شد تقريبا مسلما در سالهای آتی به ناکامی می انجامد.

 

اگر خاورميانه در راه دور ريختن کنترلهای خارجی باشد چشم انداز ما، هم خطير و هم  اميدوار کننده است. قدرتهای محلی – ترکيه، ايران، سوريه، مصر، خود عراق، علاوه بر اسرائيل – تجربه چندانی در برخورد با يکديگر به مثابه بازيگران حقيقتا مستقل ندارند. اتحادها و عنادهايشان در گذشته همه از سوی قدرتهای غربی و شوروی، به کمک ثروت اروپا، و توسط ساختارهائی که از خارج به خاورميانه تحميل شده بودند،  شکل می گرفتند.آنها منافع مشترکی در تحت کنترل درآوردن افراطی گری سنی ها دارند. اما شگفت آور است که  در گذشته، کمکهای خارجی آنها را به دنبال کردن اختلافاتشان سوق ميداد و تنها در حرف بود که منافع مشترک را عنوان ميکردند.  اگر خاورميانه آينده خوبی داشته باشد اين خوبی دردست نيروهائی است که بتوانند خلافت را به کف آورند.منظورم بازسازی رويائی يک پديده ای دارای ساختار سياسی و مذهبی واحد که دربرگيرنده همه مسلمانان باشد و افراط گرايان را مسحور خود کرده است نيست. منظور من از اين استعاره رهائی کشورهای گوناگون منطقه در همکاری با يکديگر است. امری که با سلطه سست شونده امريکا در منطقه امکان يافته است.

 

                           

Comment

The region will wrest back control when the US stumbles out of Iraq

 

This costly intervention has exposed the myth of America as conductor of a grand democratic Middle Eastern orchestra

Martin Woollacott
Tuesday December 13, 2005

Guardian

When the US stumbled out of Vietnam 30 years ago, a void seemed to open up for a world which, for good or ill, had become used to a controlling American hand. The US had suffered a great defeat, in part self-inflicted, in the process betraying an ally, and American will and rationality had been drawn down to the lowest levels. Yet the consequences for the region where the war had been waged were surprisingly limited. The dominoes did not fall, or rather, when they eventually did, they fell the other way as Vietnam, Laos and Cambodia were to some degree absorbed back into the global system of which America is still the capstone.

In the Middle East, the consequences of almost any imaginable outcome in Iraq - from a similar defeat all along the spectrum to some kind of qualified success - are likely to be much more radical. As Iraq passes another so-called "milestone" this week, in the shape of parliamentary elections, certain similarities with the last years in Vietnam are evident. The arguments over the real strength of the insurgency echo the claims and counterclaims over the Tet offensive, and the build-up of Iraqi forces stands in for Vietnamisation. Which way these similarities point is unclear. An unmitigated defeat - withdrawal followed by immediate chaos - would sweep the chessboard, tilting America into a period of perplexity and angry isolationism, and endangering the regimes it has supported, from Israel to Egypt. An outcome somewhere between success and failure would lead to a long endgame, something like the period between the withdrawal of US troops in Vietnam in 1973 and the fall of Saigon in 1975 but not necessarily with the same kind of result.

But what can be hazarded even in a best case is that the US is likely to be less engaged in the region in the future than in the past. That runs against the logic of the war on terror, and against the logic of the western world's interest in the critical energy-producing countries, as well as being the opposite of the Bush administration's idea of America as the conductor of a grand democratic Middle Eastern orchestra. But the normal results of a traumatic and costly intervention almost certainly will still apply, in a more cautious approach and in disillusion both with the supposed beneficiaries of American policy and with the reluctant European allies who either helped only a little or not at all.

At a deeper level, the social and political limits to America's raising, maintaining and employment of its military power have been well demonstrated in the past two years. The US will not be throwing its armies around again in the Middle East any time soon. Its reputation has suffered and its diplomacy has been damaged not only by Iraq but by its failure to do much more than trail after Ariel Sharon on Israel and Palestine. Its inability to influence Israel can be seen as a special case of its inability to shape events more generally in the region. So the country that has been the most important outside force in the Middle East for the past 50 years and that has been unchallenged there by any other outside power since the fall of the Soviet Union could well be less interested and almost certainly will be less effective in the region in the future.

Iraq, however the war ends, could turn out to be just part of the story of how the long era of Middle Eastern dependency may finally be drawing to a close. This is a region which has notoriously lagged behind in the emancipation from western power that in India and China, in particular, is so well advanced. Indeed the growing influence of those two nations is shaping the Middle East as they move to strike long-term bargains with countries including Iran, which can supply their energy needs. A partially revived Russia also has some revived reach.

None of these outsiders of course can aspire even in the longer run to anything like an "American" position in the Middle East. Instead, their needs are strengthening the position of energy-rich countries in the region as well as affecting the position of those without such resources. The way in which Iran, for example, has been able simultaneously to work to extend its influence in Iraq, to do business with India and China, and to keep open its nuclear option shows how its room for manoeuvre has been widened.

Europe, setting its Middle East compass by Washington, is also going to find its policies in disarray. Some European countries are in Iraq without having the right to be consulted on the way that that effort has been conducted, either militarily or politically. Much of the European strategy for dealing with its own internal Muslim problems and for dealing with the region rests on the Turkish candidacy for the EU. Yet not much thought seems to have been given to the critical policy decisions, about Iraq in particular, that will have to be made by Turkey during the long waiting period for membership.

Europe's policy on Palestine is running into the sand as Sharon seeks to bury in that same material any chance of a viable two-state solution. Finally, the European effort to engage Iran and steer it away from nuclear weapons development has been unsuccessful so far, possibly because we cannot demonstrate enough distance from the Americans or possibly because the object is unachievable. The European assumption that its successes in the Middle East will come from glossing and nuancing American policies is almost bound to be upset in coming years.

If the Middle East is in the process of shaking off outside control, the prospects are both daunting and hopeful. The local powers - Turkey, Iran, Syria, Egypt, Iraq itself, not to mention Israel - have little experience of working together as truly independent actors. Their alliances and feuds have in the past all been shaped by western and Soviet power, by European wealth, by structures imposed on the Middle East by outsiders. They clearly have a common interest in containing Sunni extremism. But in the past outside support has, paradoxically, allowed them to pursue their differences rather than to consult those common interests except rhetorically. If the Middle East has a good future, it rests with the forces that can capture the caliphate. That is not the fantastical reconstruction of a single politically and religiously uniform entity embracing all Muslim lands which entrances extremists, but the metaphor representing the emancipation of diverse but cooperating states which America's relaxing grasp on the region may now make possible.

martin.woollacott@guardian.co.uk