دانا شهسواری
۱۳ آذر ۱۳۸۴


"هر فردی حق زندگی، آزادی و امنيت شخصی دارد" اين بخشی از ماده ۳ اعلاميه جهانی حقوق بشر است که توسط محمد جعفر پوينده ترجمه شده و بر پرده ای نوشته‌اند و بسته اند آن را بر درختانی که به رديف مرز ميان قطعات قبور را در امام زاده طاهر کرج مشخص می کند. چرا؟ چون مراسم سالگرد پوينده و مختاری است. همان اعضای کانون نويسندگان ايران که در سال ۱۳۷۷ به فاصله چند روز پس از فروهرها و مجيد شريف و چند سال بعد از سعيدی سيرجانی از سوی همان نيروهای به اصطلاح "خود سر" کشته شدند. آنها عنصر نامطلوب بودند و به قول کمونيست های شوروی خارپشت. شايد گروه خود سر استدلالش اين بود که همان ۲۵ سال هم که در فضای انقلاب نفس کشيدند برای آنها کافی بود. نمی دانم. ولی لابد کسانی هستند که می دانند چرا .

۷ سال از زمان کشتن آنها گذشته است و حالا کانون نويسندگان ايران با همکاری خانواده پوينده و مختاری مراسم بزرگداشت آنها را در امام زاده طاهر کرج، يعنی همانجا که در کنار شاملو، صفر قهرمانيان و ديگران آرميده اند، برگزار کند.

طبق قرار مراسم رأس ساعت ۲ عصر جمعه بر مزار آنان برگزار می شود. بسياری آمده اند. اغلب جوان و پرشور. نمی شد آمار گرفت و گفت چند نفر بودند. اما در نوع خودش و در اين فضای رخوت آلود که به قول اخوان "کسی سر بر نيارد از گريبان" جمعيتی بود بی نظير، شايد هزار نفر با در صد پايينی خطا.

همه از دوستان و نزديکان و يا دوستان جديد اين دو هستند، جديد هايی که هرگز پوينده و مختاری را از نزديک نديده اند. اما همه در يک چيز مشترک هستند. اين ها همه آزادی را دوست دارند و تنفس را.

محمد علی عمويی، علی اشرف درويشيان، مهندس شاه ويسی، خسرو سيف، محمد علی صالحی، حافظ موسوی، سيمين بهبهانی و گروهی از فعالان سياسی حضور دارند. بقيه نيز همه اهل قلم هستند و … اما آزاد انديش.
بازار بيانيه ها داغ داغ است و دست به دست می شود. گروهی از فعالان کرد بيانيه داده و درخواست کرده اند که آزاد انديشان به کميته دفاع از آزادی دستگير شدگان شهر سقز به بهانه روز جهانی کارگر بپيوندند. شورای تحريريه کارگر پيشرو نيز بيانيه ای به همين مضمون صادر کرده که در ميان جمعيت دست به دست می شود.

اما مهم‌تر از همه بيانيه کانون نويسندگان ايران است. علی اشرف درويشان عضو کانون نويسندگان ايران آن را قرائت می کند. بيانه در محکوميت قتل های زنجيره ای صادر شده است. از محمود دولت آبادی خبری نيست. همان که در انتخابات گذشته تابلوی کانون را بالا برده بود. خيلی های ديگر هم نيامده اند و هر يگ گويا به دليلی.

پسر مختاری، سياوش مختاری، پشت تريبون می رود و از پدرش می گويد و از سختی هايی که بر آنان می رود. صفا پوينده، خواهر محمد جعفر پوينده نيز آمده است. اما خسته تر از هميشه، با دلی پر از ناکامی …..

حزب ملت ايران هم بيانيه ای داده که در آن از همه خواسته است مبارزه در راه آزادی را در اتحادی بزرگ تا استقرار حکومتی مردم سالار ادامه دهند. دکتر ناصر زرافشان و کيل قتل های زنجيره ای که به بهانه افشای اسرار دولت محکوم شده و همين پنج شنبه با اتمام مرخصی به زندان اوين باز گشته، نيز بيانيه ای داده است که از تريبون قرائت می شود. مسعود باستانی، روزنامه نگاری که در زندان اراک در حبس است، نيز بيانيه ای داده است.

بازار بيانيه ها که تمام می شود، محفل شعر گرم می شود. هر کسی شعری آورده است که بخواند. اما مسلم است که فرصت برای همه نيست. سيمين بهبهانی شاعر و نويسنده عضو کانون شعری می خواند و پس از او نيز کسان ديگری، بهترين شعری را که سروده اند آورده اند تا بخوا نند.

اين ها همه به پايان رسيده و لی هنوز تا ساعت ۴ که ختم مراسم است زمان باقی است. در اين فرصت هر چند نفر، اطراف کسی حلقه زده اند . بازار علی اشرف درويشيان و محمد علی صالحی و دکتر فريبرز رئيس دانا از همه گرم تر است. برخی حتی ايستاده اند که پاسخ سوال های امنيتی شان را از رئيس دانا بگيرند: آيا برای برگزاری مراسم ممانعتی ايجاد نشد؟ اين مهمترين سوال است، اما همه در مقابل آن لب می گزند. يکی که دوست ندارد نامی از او آورده شود، می گويد تذکراتی داده اند: "بيشتر روی شعار ندادن و سرود نخواندن تاکيد داشتند." که همينطور هم شد. کسی شعاری نداد و سرودی نيز خوانده نشد نه ای ايران و نه يار دبستانی من. اگر هم کسی سرودی را می خواند کسی با او همراهی نمی کرد. در واقع جمعيت بود، اما سکوت بيشتر بود، از آن سکوت هايی که يک دنيا حرف دارد.

ساعت از ۴ گذشته است. چند بار از بلندگو تکرار می کنند که اتوبوس برای بازگرداندن جمعيت به تهران آماده است، اما همه دوست دارند باز هم بمانند. شايد يک جوری نافرمانی.

ساعت ۵، همه رفته اند، تنها چند نفری باقی هستند که حضورشان مساله امنيتی ايجاد نمی کند.

مراسم بزرگداشت دو تن از اعضای کانون نويسندگان ايران که شاعر بودند و نويسنده، در هفتمين سال به پايان می رسد، در حالی که هنوز از سرنوشت اين پرونده هيچ خبری نيست.

برگرفته از روز